Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Türkiye Üstün Zekalı ve Dahi Çocuklar Eğitim Vakfı Dergisi 2026, Clt. 3(4) 1-29
Bilim Sanat Merkezlerine Yönlendirme Sürecine İlişkin Velilerin ve Öğretmenlerin Deneyimlerinin Kapsamlı Değerlendirilmesi
ss. 1 - 29 | DOI: https://doi.org/10.29329/tuzdev.2026.1461.1
Yayın Tarihi: Haziran 30, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
ğitimde fırsat eşitliği sağlamak ve öğrencilerin bireysel potansiyellerini açığa çıkarmak, Türkiye'nin çağdaş eğitim politikalarının temel hedeflerinden biridir. Bu bağlamda, Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM), özel yetenekli öğrencilerin desteklenmesi ve gelişimlerinin sağlanması açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Ancak, BİLSEM’e yönlendirme sürecinde yer alan paydaşların değerlendirme sürecine ilişkin veriler sınırlıdır. Bu çalışma, BİLSEM’e yönlendirme sürecini öğretmen, veli ve öğrenci boyutlarıyla ele alarak sürecin işleyişine ve etkilerine dair çok yönlü bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma nitel bir desende yürütülmüştür; veriler, öğrencilerin BİLSEM tanılama sürecindeki deneyimlerini çok yönlü inceleyebilmek amacıyla öğretmen (n=35) ve veli (n=84) görüşlerine başvurularak elde edilmiştir. Görüşmeler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, elde edilen bulgular temalar altında sınıflandırılmıştır. Veriler, öğretmenlerin aday belirlemede gözlem, sınıf içi performans ve sınav sonuçlarını öne çıkardığını, velilerin ise öğretmen yönlendirmesi, akademik başarı ve bireysel yetenekleri temel aldıklarını göstermektedir. Öğrencilerin de süreci genellikle heyecan verici ve olumlu bir deneyim olarak gördükleri ancak bazı öğrencilerde sınav kaygısı ve stres gibi olumsuz etkilerin de ortaya çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, BİLSEM yönlendirme süreci gözlem, akademik başarı, sosyal-duygusal gelişim ve bireysel ilgi gibi çok boyutlu ölçütlere dayanmaktadır. Ancak öğretmen, veli ve öğrenci algıları arasında zaman zaman tutarsızlıklar bulunduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, yönlendirme sürecinin daha objektif, bütüncül ve paydaşları ortaklaştıran bir yapıya kavuşturulması önerilmektedir. Ayrıca, velilere ve öğretmenlere yönelik farkındalık artırıcı eğitimlerin düzenlenmesi, öğrencilerin duygusal süreçlerini destekleyecek rehberlik hizmetlerinin yaygınlaştırılması, tanılama sürecinin niteliğini artırmaya katkı sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: BİLSEM tanılama süreci, tanılama sürecinde öğrencilerin yaşadıkları, tanılama sürecinde öğretmen algıları, tanılama sürecinde veli algıları
APA 7th edition
OZTURK, S., & Kurnaz, A. (2026). Bilim Sanat Merkezlerine Yönlendirme Sürecine İlişkin Velilerin ve Öğretmenlerin Deneyimlerinin Kapsamlı Değerlendirilmesi. Türkiye Üstün Zekalı ve Dahi Çocuklar Eğitim Vakfı Dergisi, 3(4), 1-29. https://doi.org/10.29329/tuzdev.2026.1461.1
Harvard
OZTURK, S. and Kurnaz, A. (2026). Bilim Sanat Merkezlerine Yönlendirme Sürecine İlişkin Velilerin ve Öğretmenlerin Deneyimlerinin Kapsamlı Değerlendirilmesi. Türkiye Üstün Zekalı ve Dahi Çocuklar Eğitim Vakfı Dergisi, 3(4), pp. 1-29.
Chicago 16th edition
OZTURK, Sumeyra and Ahmet Kurnaz (2026). "Bilim Sanat Merkezlerine Yönlendirme Sürecine İlişkin Velilerin ve Öğretmenlerin Deneyimlerinin Kapsamlı Değerlendirilmesi". Türkiye Üstün Zekalı ve Dahi Çocuklar Eğitim Vakfı Dergisi 3 (4):1-29. https://doi.org/10.29329/tuzdev.2026.1461.1
Akdemir, A. B., & Kılıç, A. (2021). Nitel Makalelerin Yöntem Analizi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 486-502.
Ataman, A. (1998). Üstün Zekâlılar Ve Üstün Yetenekliler. Sağlık Hi̇zmetleri̇ Meslek Yüksekokulu, 16.
Ataman, A. (2012). Üstün Yetenekli Çocuk Kimdir. Geleceğin mimarları üstün yetenekliler sempozyumu, 27, 4-15.
Ataman, A., Dağlıoğlu, E., & Darga, H. (2018). Üstün Zekalılar ve Üstün Yetenekliler Konusunda Bilinmesi Gerekenler (2. Baskı). Vize Yayıncılık.
Clark, B. (2015). Üstün Zekalı Olarak Büyümek Evde ve Okulda Çocukların Potansiyellerini Geliştirmek (8. Basımdan Çeviri). Nobel Yayınları.
Davaslıgil, Ü. (1990). Üstün Çocuklar. http://openaccess.iku.edu.tr
Dönmez, D. N. B. (2011). Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitim.
Gökdemir, S. (2017). Ülkemizde Özel Yetenekli Öğrencilerin Tanılama Sürecinin Öğretmen, Veli ve Öğrenci Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. https://acikerisim.erbakan.edu.tr
Güneş, A. (2018). Türkiye’de Bilim Sanat Merkezleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(6), 185-193.
Karakuş, F. (2010). Üstün Yetenekli Çocukların Anne Babalarının Karşılaştıkları Güçlükler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.
Koç, İ. (2016). Üstün Zekâlı ve Üstün Yetenekli Öğrenci Velilerinin Bilim ve Sanat Merkezi’yle İlgili Görüşleri: Bir BİLSEM Örneği. Journal of Gifted Education and Creativity, 3(3), 1-10.
Kurnaz, A. (2014). Yirminci Yılında Bilim ve Sanat Merkezlerinin Raporlar ve Yönetici Görüşlerine Dayalı Olarak Değerlendirilmesi. Journal of Gifted Education Research, 2(1). https://search.ebscohost.com/
Levent, F. (2011). Üstün Yetenekli Çocukların Hakları El Kitabı Anne Baba ve Öğretmenler İçin. Çocuk Vakfı Yayınları.
Levent, F. (2020). Üstün Yetenekli Çocukları Anlamak Üstün Yetenekl Çocuklar Sarmalında Aile, Eğitim Sistemi ve Toplum (4. Baskı). Nobel Yayınları.
MEB. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. T.C Resmi Gazete. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hizmetleri_yonetmeligi_07072018.pdf
Patton, M. Q. (2014). Qualitative Research & Evaluation Methods: Integrating Theory and Practice. SAGE Publications.
Renzulli, J., & Piaget, J. (2005). The Three-Ring Conception of Giftedness: A Developmental Model For Promoting Creative Productivity. Conceptions of Giftedness. https://doi.org/10.1017/CBO9780511610455.015
Renzulli, J. S. (1988). The Multiple Menu Model for Developing Differentiated Curriculum for the Gifted and Talented. Gifted Child Quarterly, 32(3), 298-309. https://doi.org/10.1177/001698628803200302
Sak, U. (2012). Özellikleri, Tanılanmaları, Eğitimleri (BRC Matbaası, Ankara). Maya Akademi Yayınevi.
Sak, U. (2014). Üstün Zekâlılar Özellikleri Tanılanmaları Eğitimleri (4. Baskı). Ankara: Vize Yayınları.
Sternberg, R. J. (2018). Theories of Intelligence. https://psycnet.apa.org/record/2017-32525-010?doi=1
Sternberg, R. J., & Zhang, L. (1995). What Do We Mean by Giftedness? A Pentagonal Implicit Theory. Gifted Child Quarterly. (Sage CA: Thousand Oaks, CA). https://doi.org/10.1177/001698629503900205
Şahi̇n, H., & Zorlu, A. (2022). Türki̇ye’de Özel Yetenekli̇ Bi̇reyleri̇ Tanılama Süreci̇ ve Tanılamada Kullanılan Yöntemler. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 863-885. https://doi.org/10.37669/milliegitim.788454
Şimşek, H., & Yıldırım, A. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (13.Baskı, s. 448). Seçkin Yayıncılık.
Tarhan, S., & Kılıç, Ş. (2014). Identification of Gifted and Talented Student and Models in Turkey. Journal of gifted education research, 2(2), 27-43.
Ünsal, S., Çeti̇n, A., & Yoğurtçu, M. (2019). Üstün Yetenekli Öğrenci Velilerinin Bilim ve Sanat Merkezinden Beklentileri ve Karşılanma Düzeyleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1306-1321. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-437990
Wolf, M. M. (1978). Social Validity: The Case for Subjective Measurement or How Applied Behavior Analysis is Finding its Heart. Journal of Applied Behavior Analysis, 11(2), 203-214. https://doi.org/10.1901/jaba.1978.11-203
Zor, M., & Köse, E. (2015). Sınıf Öğretmenlerinin Bilim ve Sanat Merkezlerine Yönelik Görüşlerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi (Erzurum İli Örneği). (6).
